تحقیقات دکتری افغان‌ها در اروپا‌ی آلمانی‌زبان (۱۹۵۰–۱۹۹۰ Afghan Doctoral Research in German-Speaking Europe (1950–1990) نویسنده: داکتر نجیب الله Author:Dr.Najibullah Anwar

البته پیش از سال‌های ۱۹۵۰ نیز شمار زیادی از افغان‌ها جهت تحصیلات عالی به کشورهای اروپایی، به‌ویژه ممالک آلمانی‌زبان، سفر کرده بودند. در این مقاله تنها از اشخاصی یادآوری می‌شود که موفق به اخذ درجهٔ دکترا در رشته‌های علوم اجتماعی، حقوق، تعلیم و تربیه، علوم سیاسی، جغرافیه، روان‌شناسی و اقتصاد گردیده‌اند.

Before the 1950s, a considerable number of Afghans had already traveled to Europe, particularly to German-speaking countries, for higher education. This article focuses mainly on those Afghan scholars who obtained doctoral degrees in the fields of social sciences, law, education, political science, geography, psychology, and economics.

همچنان باید یادآوری شود که دو

شخصیت برجسته افغان در دوران جمهوری وایمار (۱۹۱۹–۱۹۳۳) در آلمان به تحصیلات عالی پرداختند:

1. عبدالغفور برشنا در رشته‌های موسیقی، ادبیات و هنرهای زیبا تحصیل نمود.

2. غلام محمد فرهاد از پوهنتون مونیخ در رشتهٔ انجینری برق فارغ‌التحصیل شد.

علاوه بر آن:

3. علی احمد خان پوپل در سال ۱۹۴۲ از پوهنتون هایدلبرگ درجهٔ دکتورا در رشتهٔ تعلیم و تربیه و روان‌شناسی را به‌دست آورد.

4. یوسف خان، که بعداً صدراعظم افغانستان شد، در سال ۱۹۴۱ از پوهنتون گوتینگن درجهٔ دکتر رِر. نات. (Dr. rer. nat.) در فزیک را کسب کرد.

در این مقاله تلاش صورت گرفته است تا تا حد امکان، رساله‌های دکتورای منتشرشدهٔ افغان‌ها از دورهٔ مذکور شامل گردد

It should also be noted that two prominent Afghan figures pursued higher education during the Weimar Republic (1919–1933) in Germany:

1. Abdul Ghafour Breshna studied music, literature, and fine arts.

2. Ghulam Mohammad Farhad graduated in electrical engineering from the University of Munich.

In addition:

3. Ali Ahmad Khan Popal obtained his doctorate in education and psychology from the Heidelberg University in 1942.

4. Yusuf Khan later Prime Minister of Afghanistan, earned the degree of Dr. rer. nat. in physics from the University of Göttingen in 1941.

In this essay, an effort has been made to include as many published Afghan doctoral dissertations from the mentioned period as possible.

⸻

1. Massoun Gholam Sachi

Die völkerrechtliche Lage von Afghanistan

(Hamburg, 1960)

غلام‌سخی مسعون — حالت حقوق بین‌الدول افغانستان

یکی از نخستین رساله‌های معتبر حقوق بین‌الملل درباره افغانستان و از اولین رساله‌های دکتری افغان‌ها است که در یک پوهنتون آلمان به چاپ رسید.

This dissertation is considered one of the earliest important Afghan doctoral works in international law published at a German university.

⸻

2. Khalil Ahmad Abawi

Der Kampf des pachtunischen Volkes um die Unabhängigkeit seiner Heimat Pachtunistan

(Freiburg, 1962)

خلیل احمد ابوی — مبارزه مردم پشتون برای استقلال وطن‌شان پشتونستان

در این رساله، موضوع پشتونستان از نگاه تاریخی و سیاسی بررسی شده و سیاست افغانستان در قبال این مسئله تحلیل گردیده است.

This dissertation examines the Pashtunistan question from historical and political perspectives and analyzes Afghanistan’s policy toward the issue.

⸻

3. Ghulam Haider Dawar

Wirtschaftsgesinnung und Steuermentalität in Afghanistan

(Köln, 1961)

غلام حیدر داور — نگرش اقتصادی و ذهنیت مالیاتی در افغانستان

این اثر از نخستین مطالعات آکادمیک درباره فرهنگ اقتصادی و ذهنیت مالیاتی در افغانستان به شمار می‌رود.

This work represents one of the earliest academic studies on economic attitudes and tax mentality in Afghanistan.

⸻

4. Mohammed Ismail Resai

Struktur und Entwicklungsmöglichkeiten der Wirtschaft Afghanistans

(Bonn, 1958)

محمد اسماعیل رضایی — ساختار و امکانات انکشاف اقتصاد افغانستان

این رساله ساختار اقتصاد افغانستان و امکانات توسعه آن را در دهه ۱۹۵۰ بررسی می‌کند.

The dissertation analyzes the structure of Afghanistan’s economy and its development possibilities during the 1950s.

⸻

5. Abdul Samad Hamed

Das Prinzip der Gewaltenteilung und die Beaufsichtigung der Regierung durch das Parlament

(Bern, 1957)

عبدالصمد حامد — اصل تفکیک قوا و نظارت حکومت توسط پارلمان

این اثر یک مطالعه مقایسوی حقوق اساسی است که نقش پارلمان در نظارت بر حکومت را در نظام‌های دموکراتیک بررسی می‌کند.

This work is a comparative constitutional study examining parliamentary oversight of government in democratic systems.

⸻

6. Mohammed Osman Daftarie

Die Neutralität Afghanistans

(Freiburg, 1966)

محمد عثمان دفتری — بی‌طرفی افغانستان

در این اثر، سیاست بی‌طرفی افغانستان و نقش آن در جلوگیری از دخالت در جنگ‌های بین‌المللی، به‌ویژه در دوران جنگ سرد، بررسی شده است.

This dissertation studies Afghanistan’s policy of neutrality and how it enabled the country to avoid direct involvement in international conflicts, especially during the Cold War.

⸻

7. Abdul Wahed Malekyar

Die Verkehrsentwicklung in Afghanistan

(Köln, 1966)

عبدالواحد ملکیار — انکشاف ترانسپورت در افغانستان

این اثر به توسعه شبکه‌های ترانسپورتی افغانستان در پیوند با جغرافیای کوهستانی کشور می‌پردازد.

The dissertation discusses the development of Afghanistan’s transportation infrastructure in relation to the country’s mountainous geography.

⸻

8. Ahmad Omer Abawi

Die Rolle der englischen Interventions- und Expansionspolitik in Afghanistan im 19. Jahrhundert

(Tübingen, 1977)

احمد عمر ابوی — نقش سیاست مداخله‌جویانه و توسعه‌طلبانه بریتانیا در افغانستان قرن نوزدهم

این رساله مطالعه‌ای تاریخی–سیاسی درباره سیاست‌های امپراتوری بریتانیا در افغانستان و تأثیر آن بر دولت و سیاست خارجی افغانستان است.

This dissertation is a historical-political study of British imperial intervention and expansion policies in Afghanistan and their impact on Afghan state formation and foreign policy.

⸻

9. Mohammad Sadiq Sarwari

Afghanistan zwischen Tradition und Modernisierung

(Bern/Frankfurt: Peter Lang Verlag, 1974)

محمد صادق سروری — افغانستان میان سنت و مدرنیزه‌شدن

این اثر تضاد میان ساختارهای سنتی جامعه افغانستان و تلاش‌های دولت برای مدرن‌سازی را بررسی می‌کند.

This study analyzes the tension between traditional Afghan social structures and state-led modernization efforts.

⸻

10. Chalilullah Kadiri

Das Problem des Parlamentarismus in islamischen Entwicklungsländern

(Bonn, 1984)

خلیل‌الله قدیری — مشکل پارلمانتاریزم در کشورهای اسلامی در حال توسعه

نویسنده به این نتیجه می‌رسد که پارلمان در افغانستان بیشتر جنبهٔ شکلی داشته و از کارآیی لازم برخوردار نبوده است.

The author concludes that parliamentarianism in Afghanistan remained largely formal and lacked institutional effectiveness.

⸻

11. Najibullah Anwar

Die afghanische Außenpolitik nach dem Zweiten Weltkrieg bis Ende der siebziger Jahre

(Bonn, 1990)

نجیب‌الله انور — سیاست خارجی افغانستان پس از جنگ جهانی دوم تا اواخر دهه هفتاد

این اثر به بررسی سیاست خارجی افغانستان، ساختارهای تصمیم‌گیری، نهادهای دولتی و عوامل تعیین‌کننده سیاست خارجی می‌پردازد.

The dissertation examines Afghan foreign policy after the Second World War, focusing on decision-making structures, state institutions, and the determinants of foreign policy.

The work was completed under the supervision of Eberhard Schulz, professor at the University of Bonn and Vice President of the German Association for Foreign Policy.

⸻

12. Said Mohammad Suma

Möglichkeiten und Hindernisse der Investitionsförderung in „armen“ Entwicklungsländern

(Bonn, 1977)

سید محمد سوما — امکانات و موانع تشویق سرمایه‌گذاری در کشورهای فقیر در حال توسعه

در این اثر تأکید می‌شود که تنها سرمایه خارجی کافی نیست، بلکه اصلاحات نهادی و ثبات اقتصادی نیز ضروری می‌باشد.

The dissertation argues that foreign investment alone is insufficient without institutional reforms and economic stability.

⸻

13. Abdul Sami Noor

Der Handel von Afghanistan

(University of Bonn, 1974)

عبدالسمیع نور — تجارت افغانستان

این اثر وضعیت تجارت افغانستان در آغاز دهه ۱۹۷۰ را بررسی کرده و مشکلات ناشی از محاط بودن به خشکه، ضعف ترانسپورت و عدم توازن تجارتی را توضیح می‌دهد.

This study examines Afghanistan’s trade situation in the early 1970s, highlighting the effects of being landlocked, weak transportation infrastructure, and trade imbalance.

⸻

14. Najib Yussofi

Die Entwicklung der Presse in Afghanistan

(Hamburg, 1974)

نجیب یوسفی — انکشاف مطبوعات در افغانستان

در این رساله تاریخ مطبوعات افغانستان بررسی شده و نشان داده می‌شود که رشد مطبوعات وابسته به آموزش و آزادی‌های مدنی بوده است.

This dissertation presents a historical overview of the Afghan press and argues that the development of media depends on education and civil liberties.

⸻

15. Ghulam Haider Dawar

Die Bedeutung der Zollpolitik für die industrielle Entwicklung wirtschaftlich zurückgebliebener Räume: dargestellt am Beispiel Afghanistans

(Bonn, 1974) — Habilitation

غلام حیدر داور — اهمیت سیاست گمرکی در توسعه صنعتی مناطق عقب‌مانده اقتصادی؛ با بررسی نمونه افغانستان

این اثر در سطح Habilitation یا مافوق دکتری نگاشته شده و نقش سیاست گمرکی را در رشد صنعتی افغانستان تحلیل می‌کند.

This postdoctoral (Habilitation) study analyzes the importance of customs policy for industrial development in economically underdeveloped regions, using Afghanistan as a case study.